No ka Papahana Kaiapuni

Mai ka makahiki 1987 a i ke ao nei ka lōʻihi o ka Papahana Kaiapuni ma ka ʻOihana Hoʻonaʻauao, a ʻoiai he ala kīkeʻekeʻe ka ulu ʻana o ke kaiapuni, he makepono loa ka loaʻa. Haʻaheo wale aku nō ke ʻOihana Hoʻonaʻauao i ka nui o nā kula kaiapuni a me ke kaulana o ka papahana i ʻō a ʻō no ka hoʻonaʻauao ʻana i nā keiki ma ka ʻōlelo ʻōiwi o Hawaiʻi nei a no ke komo pū i ka hoʻōla ʻana i ia ʻōlelo a nohona o nēia ʻāina.

​​​​​​​​​​​​​​​​ ​Click for ​English

Ka Papahana Kaiapuni

ʻO ka Papahana Kaiapuni (KPK) ka ʻōnaehana kula e aʻo ana i nā haumāna ma ka ʻōlelo Hawaiʻi. ʻO ia hoʻokahi ka ʻōlelo e hoʻohana ʻia ma ke aʻo ʻana a hiki i ka papa 5, ka pae papa e launa ai me ka ʻōlelo Pelekānia. Kākoʻo ʻia Ka Papahana Kaiapuni e ke Keʻena Hoʻonaʻauao Hawaiʻi, he Keʻena ʻo ka ʻOihana Hoʻonaʻauao o ke aupuni ʻo Hawaiʻi. E kuhi ana paha ka hapanui o ka lehulehu i ka pahuhopu o KPK he hoʻōla ʻōlelo Hawaiʻi wale nō, eia naʻe, nui nā pahuhopu koʻikoʻi o KPK, e laʻa, ka hoʻoulu ʻana i ka ʻike Hawaiʻi, ka ʻike kūpuna a me ka pilina moʻokūʻauhau o nā hānauna e hiki mai ana.

Ka Moʻolelo Kaiapuni

ʻOiai, ua ʻāpono ʻia ka ʻōlelo Hawaiʻi he ʻōlelo koʻikoʻi o ke aupuni ma ke Kumukānāwai o Hawaiʻi, (Article XV, Section 4), hoʻomaka akula ka hoʻōla hou ʻana i ka ʻōlelo. I ka makahiki kula 1987-88, ua wehe ka ʻOihana Hoʻonaʻauao o Hawaiʻi (HIDOE) i nā kula kaiapuni, he mea ʻakahi ʻakahi, ma nā kula haʻahaʻa ʻo Waiau a ʻo Keaukaha. He hopena kēia wehena o ka hana hoʻopaipai a nā mākua a me nā mea kākoʻo o ke kaiaulu. He ʻiʻini ko lākou e hoʻomau aku ke aʻo ʻana a nā keiki ma ka ʻōlelo Hawaiʻi i hoʻomaka ʻia ma nā kula kamaliʻi uku ʻo Pūnana Leo a i ka papa mālaaʻo o ke kula aupuni.

Ke Ao Nei

A ma hope mai, ua hele a ahuahu nō ka Papahana Kaiapuni. Ma muli o ko ke kaiapuni ulu ʻana, he mana koho ko nā ʻohana. ʻO KPK kekahi ala ʻimi naʻauao Hawaiʻi mai ka papa mālaaʻo a i ka papa 12 ma nā kula aupuni. I ke ao nei, he 15 mau kula kaiapuni ma lalo o ka Luna ʻOihana Hoʻonaʻauao a he 6 kula hoʻāmana ma lalo o ka Papa Hoʻonaʻauao (E nānā i ka Papa Inoa Kula). ʻOkoʻa kēlā kula, ʻokoʻa kēia kula, akā he mau kula kaiapuni lākou a pau i ke kula haʻahaʻa, kula waena, a me ke kula kiʻekiʻe. Aia lākou ma 5 mokupuni o ka pae ʻāina a i kēlā kēia mokupuni, hiki i ka ʻohana ke koho i ke kula ʻia ʻana ma ke kaiapuni mai kīnohi a i ke kula nui.

He nani ia, e hiki mai ana ka piha makahiki 30 o ka Papahana Kaiapuni, nānā ʻia nā hana maikaʻi i hoʻomohala i ka papahana. He mea nui ka pilina o KPK me ka ʻAha Kauleo (ʻAKL). He hui kaiaulu ka ʻAKL e ʻākoakoa ana nā ʻelele mākua, kumu, a poʻokumu o kēlā me kēia kula, a ʻo ia hoʻi nō, he mau ʻelele kula nui a kaiaulu, e laʻa me OHA, KSBE, a me ka ʻAha Pūnana Leo. ʻO ke kuleana o ka ʻAKL ke kauleo ʻana i ka Papa Hoʻonaʻauao a me ka Luna ʻOihana Hoʻonaʻauao a koe kēlā, he pahuhopu ko ka ʻaha i ke kākoʻo ʻana i ka hoʻonaʻau pono o ke kaiapuni, a no ka hoʻonaʻauao Hawaiʻi pono ʻana i ka lehulehu ma nā kula aupuni.

Ua kūkala akula kēia holopono o ka Papahana Kaiapuni i ke ao holoʻokoʻa. Maopopo i ka poʻe ʻōiwi i ʻAmelika hui pū ʻia a me nā ʻāina ʻē, no laila noi ʻia nā kānaka kaiapuni e hōʻike i kā lākou hana ma o ke kipa ʻana i nā kula, ke kono ʻana i nā ʻaha a pēlā wale aku. E laʻa, i ka ʻaha National Indian Education Association (NIEA) o ka makahiki 2015, hoʻohanohano ʻia ka ʻAha Kauleo i ka William Demmert Cultural Freedom Award.

Ka Hana Kaiapuni-OHE

Minamina ke Keʻena Hoʻonaʻauao Hawaiʻi i kona pilina, kona kūpaʻa, a me kona kuleana i ka hoʻoikaika a kākoʻo i ka Papahana Kaiapuni. Hiki ke ʻimi a loaʻa ka manaʻo kikoʻī e pili i ke kaiapuni ma ka palapala Foundational and Administrative Framework for Kaiapuni Education (FAFKE). Eia hou, e kaomi i ka lou e nānā i ka palapala hoʻolālā o ka ʻAha Kauleo i maopopo ke ʻano o ka pilina o ka hana a kēia keʻena me kekahi hui kaiaulu i hoʻomaka ʻia i Iulai 2013.

Maopopo iā OHE nā mea e hiki ai ke hana ʻia e nā kula kaiapuni, e like me ka hoʻolale ʻana i ka loli o ka hoʻonaʻauao i mea kākoʻo i nā haumāna o Hawaiʻi a e like hoʻi me ka hoʻoikaika ʻana i ka hāpane pono o ka ʻōnaehana HIDOE holoʻokoʻa. E pau ana paha ka palapala hoʻolālā kaʻakālai hou o OHE ma kahi o Kēkēmapa 2015. E hoʻi mai ʻoe i nēia kāhua pūnaewele e ʻimi i nā manaʻo i hoʻoholo ʻia no ia hoʻolālā kaʻakālai a ke Keʻena Hoʻonaʻauao Hawaiʻi a me ka Papahana Kaiapuni.

Pēnei e ʻōlelo ai me ke keʻena:

Nā loulou e hoihoi paha:

  • Foundational and Administrative Framework for Kaiapuni Education (FAFKE) [VIEW]
  • History of Hawaiian Education [VIEW]
  • Hawaiian Studies Program [VIEW​]
  • Ka Papahana Kaiapuni [VIEW]
  • Kaiapuni Schools [VIEW]​
  • Ka Palapala Hoʻolālā a ka ʻAKL​ [VIEW​]

Contact Information

Kauka Kalehua Krug

Phone: 808-305-9724

Email: Kalehua_Krug@hawaiidoe.org

Strategic Plan 2017-2020

How do I...?

Go

View all FAQ's

Tweets